از شکست در زمین تا قهرمانی آسیا روی کاغذ
ایمان گودرزی؛ روزنامه الکترونیکی فدراسیون فوتبال در تازه‌ترین شماره خود با تصویری از امیر قلعه‌نویی و تیتر «نقشه فتح آسیا روی میز سرمربی»، از برنامه‌ریزی برای قهرمانی در جام ملت‌ها سخن گفته است؛ روایتی پر از تعابیر حماسی که در شرایط فعلی تیم ملی، فاصله قابل‌توجهی با پرسش‌ها و انتقادهای موجود دارد.
انتشار روزنامه الکترونیکی فدراسیون فوتبال در دو سال اخیر، اقدامی قابل توجه در حوزه اطلاع‌رسانی این مجموعه بوده است. داشتن رسانه‌ای مستقل برای بازتاب فعالیت‌های فدراسیون و تیم‌های ملی، به‌خودی‌خود اتفاق مثبتی محسوب می‌شود؛ به‌ویژه آنکه نیروهای رسانه‌ای این مجموعه نیز از تجربه فعالیت در رسانه‌های ورزشی برخوردارند. با این حال، مسئله از جایی آغاز می‌شود که مرز میان اطلاع‌رسانی و تبلیغات کمرنگ شود و رسانه‌ای که می‌تواند بستری برای پاسخگویی باشد، به تریبونی برای دفاع یک‌جانبه از عملکرد مجموعه تحت پوشش خود تبدیل شود.
از تمرکز بر هدف تا رویای فتح آسیا
روزنامه فدراسیون فوتبال در شماره ۴۵۸ خود، تصویری از امیر قلعه‌نویی را منتشر کرده که در دفتر کارش نشسته و مشغول نوشتن برنامه‌های آینده است. تمرکز قلعه‌نویی بر هدف تیتر اصلی این صفحه است و در زیر آن، عبارت‌های نقشه فتح آسیا روی میز سرمربی و پشت درهای مرکز ملی برای تحقق یک رؤیا به چشم می‌خورد. متن همراه تصویر نیز همین مسیر را ادامه می‌دهد. در این روایت، قلعه‌نویی سرمربی‌ای باتجربه معرفی می‌شود که با کوله‌باری از خاطرات تلخ و شیرین فوتبال، در اتاق خود در مرکز ملی و در مجاورت زمین تمرین، مشغول طراحی نقشه راه آینده تیم ملی است. نویسنده از برنامه‌هایی برای غافلگیر نشدن مقابل رقبا، نقشه‌هایی برای پیروزی و طرحی مدون برای رسیدن به فینال جام ملت‌های آسیا سخن می‌گوید. مأموریت سرمربی و دستیارانش نیز ترسیم مسیر رسیدن به قله قاره توصیف شده؛ مسیری که قرار است به رؤیایی دیرینه در فوتبال ایران پایان دهد. عنوان «از اینجا تا قله قاره» نیز جمع‌بندی همین روایت است.
چنین تصویری، بدون تردید برای مخاطب جذاب است؛ سرمربی‌ای که پشت میز کارش نشسته و برای فتح آسیا نقشه می‌کشد. اما پرسش اصلی اینجاست که این تصویر تا چه اندازه بازتاب‌دهنده شرایط فنی و واقعی تیم ملی است؟ در فوتبال، داشتن هدف و نوشتن برنامه یک ضرورت است، اما آنچه اهمیت دارد، کیفیت برنامه‌ها و نشانه‌های عملی پیشرفت در زمین مسابقه است.
وقتی لحن تبلیغاتی از عملکرد تیم ملی جلو می‌زند
برنامه‌ریزی برای موفقیت در جام ملت‌های آسیا نه‌تنها ایرادی ندارد، بلکه از وظایف اصلی کادرفنی و فدراسیون فوتبال است. انتقاد متوجه اصل هدف‌گذاری نیست؛ مسئله، نحوه بازتاب آن در رسانه‌ای است که به خود فدراسیون تعلق دارد و باید بتواند تصویری متوازن از شرایط تیم ملی ارائه کند. تیم ملی ایران در دیدارهای اخیر مقابل روسیه و ازبکستان شکست خورده و نمایش این تیم با انتقادهایی از سوی هواداران و کارشناسان همراه بوده است. در چنین شرایطی، انتشار مطلبی سرشار از توصیف‌های ستایش‌آمیز درباره تجربه قلعه‌نویی، نقشه‌های پیروزی و رؤیای فتح آسیا، بدون پرداختن به ضعف‌ها و پرسش‌های موجود، نمی‌تواند پاسخگوی دغدغه‌های علاقه‌مندان فوتبال باشد. این رویکرد به‌ویژه زمانی بیشتر به چشم می‌آید که وضعیت آماده‌سازی تیم ملی با برخی رقبای آسیایی مقایسه شود. محدودیت بازی‌های تدارکاتی، کیفیت نمایش ایران در دو مسابقه اخیر و پرسش‌ها درباره روند جوان‌سازی ترکیب تیم پس از جام جهانی ۲۰۲۶، از جمله موضوعاتی هستند که نیاز به بررسی و پاسخ روشن دارند.
در چنین فضایی، تیترهای پرطمطراق درباره قهرمانی در آسیا ممکن است این تصور را ایجاد کنند که فاصله میان شرایط فعلی و هدف نهایی چندان جدی نیست؛ حال آنکه تحقق چنین هدفی به مجموعه‌ای از تصمیم‌های فنی، آماده‌سازی مناسب و عملکردی قابل دفاع نیاز دارد.
روزنامه فدراسیون؛ رسانه اطلاع‌رسانی یا تریبون تبلیغاتی؟
نمی‌توان اصل راه‌اندازی روزنامه الکترونیکی فدراسیون فوتبال را نادیده گرفت. وجود رسانه‌ای که فعالیت‌های این نهاد و تیم‌های ملی را پوشش دهد، فرصتی برای اطلاع‌رسانی مستقیم و افزایش شفافیت فراهم می‌کند. چنین رسانه‌ای حتی می‌تواند با طرح پرسش‌های جدی درباره عملکرد تیم‌های مختلف، به بهبود ارتباط فدراسیون با افکار عمومی کمک کند. با این حال، در هفته‌های اخیر، بخشی از مطالب و تیترهای این روزنامه بیشتر به دفاع و تبلیغ عملکرد فدراسیون، تیم ملی بزرگسالان و تیم امید شباهت داشته است تا بازتاب واقع‌بینانه شرایط و پاسخگویی درباره انتقادها. وقتی رسانه‌ای وابسته به یک نهاد، عمدتاً بر نقاط قوت ادعایی تأکید کند و از پرداختن به مسائل بحث‌برانگیز فاصله بگیرد، کارکرد اطلاع‌رسانی آن تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد.
رسانه رسمی یک مجموعه قرار نیست صرفاً منتقد آن مجموعه باشد؛ اما حمایت رسانه‌ای نیز نباید به معنای نادیده گرفتن واقعیت‌ها باشد. می‌توان از برنامه‌های فدراسیون گفت، اهداف کادرفنی را بازتاب داد و از تلاش‌های صورت‌گرفته نوشت، بی‌آنکه پرسش‌های فنی و ضعف‌های احتمالی از متن گزارش حذف شوند.
قهرمانی با تیتر به دست نمی‌آید
ایران در جام ملت‌های آسیا با هدفی بزرگ وارد رقابت خواهد شد و رسیدن به قهرمانی، خواسته‌ای طبیعی برای تیم ملی و هواداران آن است. با این حال، برای تبدیل این هدف به یک دستاورد واقعی، باید نشانه‌هایی روشن از برنامه‌ریزی مؤثر و پیشرفت فنی وجود داشته باشد. پس از پایان جام جهانی ۲۰۲۶، کیفیت بازی‌های تدارکاتی، وضعیت ترکیب تیم، روند جوان‌سازی و چگونگی آماده‌سازی برای رقابت‌های پیش رو، موضوعاتی هستند که باید درباره آنها توضیح داده شود. این مسائل با تصویرسازی از سرمربی‌ای که پشت میز خود مشغول طراحی نقشه فتح آسیاست، پاسخ داده نمی‌شوند. در نهایت، مسئله نه مخالفت با قلعه‌نویی است و نه زیر سؤال بردن حق تیم ملی برای هدف‌گذاری بلندپروازانه. بحث بر سر فاصله میان روایت رسانه‌ای و واقعیت‌های فنی است. اگر فدراسیون فوتبال از نقشه راه قهرمانی سخن می‌گوید، انتظار می‌رود نشانه‌های این نقشه در برنامه آماده‌سازی، انتخاب حریفان تدارکاتی و عملکرد تیم ملی نیز دیده شود.
فتح آسیا با تیترهای حماسی تضمین نمی‌شود. آنچه سرنوشت تیم ملی را مشخص خواهد کرد، نه تصویری از برنامه‌های روی میز سرمربی، بلکه تصمیم‌هایی است که در عمل گرفته می‌شوند و کیفیتی که بازیکنان در زمین مسابقه ارائه می‌دهند. رسانه فدراسیون نیز به‌جای فاصله گرفتن از پرسش‌های موجود، می‌تواند با اطلاع‌رسانی دقیق و پاسخگویی شفاف، به روشن شدن همین مسیر کمک کند.
257 251
